Ինչպես պահել կրիպտո գործարքների գրառումները․ պատվերներ, վճարներ, փոխանցումներ և բանկային անդորրագրեր

Կրիպտո գնելիս, վաճառելիս կամ փոխանցելիս գործարքի ամբողջական պատմությունը ոչ մի տեղ մեկ փաստաթղթում չի պահվում։ Բանկը տեսնում է միայն դրամի շարժը, բորսան՝ միայն իր ներսում կատարված պատվերները, բլոկչեյնը՝ միայն հասցեների միջև փոխանցումները։ Եթե մի օր պետք լինի բացատրել, թե որտեղից է գումարը, որքան է իրականում ծախսվել կամ ինչու է հաշվին ավելի քիչ մետաղադրամ հասել, այս երեք աղբյուրները պետք է իրար կցել։

Այս ուղեցույցը նրանց համար է, ովքեր ուզում են կարգի բերել իրենց կրիպտո գործարքների փաստաթղթերը․ ինչ պահել, որտեղից արտահանել, ինչպես կապել իրար, և ինչ ստուգել, որ ֆայլը պետք եղած պահին իսկապես օգտակար լինի։

Ինչու է պետք պահել երեք տեսակի գրառում

Մեկ գործարքը սովորաբար հետք է թողնում երեք տարբեր տեղերում, և դրանցից յուրաքանչյուրն ապացուցում է տարբեր բան։

Եթե պահված է միայն մեկը, օրինակ՝ միայն բորսայի ֆայլը, հետագայում դժվար կլինի ցույց տալ, որ գնման համար վճարված գումարը հենց ձեր բանկային հաշվից է գնացել, կամ որ դուրս բերված մետաղադրամը հասել է ձեր սեփական դրամապանակին։

Ինչ պահել յուրաքանչյուր գործողության համար

Ստորև նվազագույն ցանկն է՝ ըստ գործողության տեսակի։ Ոչ բոլոր դաշտերը կլինեն ամեն ֆայլում, բայց պետք է կարողանալ գտնել դրանք։

Գնում P2P-ով կամ քարտով

• պատվերի համարը և ամսաթիվը, գինը, քանակը;
• P2P-ի դեպքում՝ վաճառողի անունը, ինչպես ցուցադրված է պատվերում, և բանկային փոխանցման անդորրագիրը, որտեղ երևում է նույն գումարը;
• քարտով գնման դեպքում՝ բանկի քաղվածքի տողը, քանի որ իրականում դուրս գրված դրամը կարող է տարբերվել բորսայում ցուցադրված արտարժութային գնից (փոխարժեք և արժույթի փոխարկման վճար)։

Առք ու վաճառք բորսայում

• գործարքների (trade) պատմությունը՝ զույգ, գին, կատարված քանակ, միջնորդավճար և այն արժույթը, որով այն գանձվել է։

Դուրսբերում կամ մուտքագրում

• TxID, ցանց, ստացողի հասցե, ուղարկված գումար և ցանցային վճար;
• եթե ստացողը ձեր սեփական դրամապանակն է, նշեք դա ձեր գրառման մեջ, որպեսզի հետո չշփոթեք ձեր փոխանցումները ուրիշներին կատարվածների հետ։

Թե ինչպես գտնել TxID-ն և ինչ տարբերություն կա բլոկչեյնի հաստատման և բորսայում հաշվառման միջև, մանրամասն բացատրված է TxID-ով փոխանցումը ստուգելու ուղեցույցում։

Որտեղից արտահանել բորսայի պատմությունը․ Binance-ի օրինակ

Ամեն բորսա ունի արտահանման իր ձևը, ուստի ստորև Binance-ի կարգը բերված է որպես օրինակ՝ ըստ նրա պաշտոնական օգնության էջի։ Այլ հարթակներում փնտրեք նմանատիպ «Export», «Statement» կամ «Transaction history» կետ։

Spot առևտրի պատմությունը կայքում արտահանվում է այսպես․ [Orders] → [Spot Order] → [Trade History] → [Export Trade History]։

Պատկերի աղբյուրը՝ Binance․ How to Download Spot Trading Transaction History Statement?

Նույն էջում նշված սահմանափակումները, որոնք գործնականում կարևոր են․

• Մեկ ֆայլը ընդգրկում է առավելագույնը մեկ տարի՝ ընտրված ամսաթվից սկսած։ Երեք տարվա պատմության համար պետք է երեք առանձին ֆայլ ստեղծել։
• Ամսական կարելի է ստեղծել առավելագույնը 5 ֆայլ։ Սխալ ժամանակահատված ընտրելը մեկ փորձ է խլում, ուստի նախ ստուգեք ամսաթվերը։
• Պատրաստ ֆայլի ներբեռնման հղումը պահվում է 7 օր։ Ներբեռնեք անմիջապես և պահեք ձեր համակարգչում։
• Հավելվածում 6 ամսից ոչ ավելի ժամանակահատվածը արտահանվում է անմիջապես (մինչև 10,000 տող), իսկ ավելի երկարի համար պետք է սպասել, մինչև համակարգը ֆայլը պատրաստի։
• Պատմությունը ցուցադրվում է UTC+0 ժամով։

Վերջին կետը հաճախ անտեսվում է։ Հայաստանը UTC+4 գոտում է, ուստի հունվարի 1-ին ժամը 02:00-ին Երևանում կատարված գործարքը ֆայլում կգրանցվի որպես դեկտեմբերի 31, 22:00՝ նախորդ տարով։ Տարեկան հաշվարկ անելիս ստուգեք տարվա սահմանին մոտ գործարքները։

Spot պատմությունը չի ներառում մուտքագրումներն ու դուրսբերումները․ դրանք տեսնելու համար օգտագործեք դրամապանակի ակտիվների պատմության բաժինը։ Իսկ որոշակի ամսաթվի դրությամբ բոլոր դրամապանակների մնացորդի ամփոփման համար կայքում կա Account Statement գործառույթը․ ըստ Binance-ի պաշտոնական նկարագրության՝ այն ընդգրկում է մինչև մեկ տարի հետ, PDF ֆայլը պաշտպանվում է ութանիշ գաղտնաբառով, իսկ ներբեռնման հղումը նույնպես գործում է յոթ օր։

Ինչպես կապել երեք աղբյուրները․ օրինակ հաշվարկով

Ստորև հորինված օրինակ է․ թվերը ընտրված են միայն հաշվարկը ցույց տալու համար։ Միջնորդավճարը և դուրսբերման վճարը ձեր դեպքում կարող են տարբեր լինել, ուստի ստուգեք հարթակի ընթացիկ արժեքները։

1. Բանկ. P2P պատվերի համար ձեր բանկային հաշվից փոխանցվել է 78,000 դրամ։
2. Բորսա, P2P. Պատվերում գրված է՝ 200 USDT, գինը՝ 390 դրամ։ Ստուգում՝ 200 × 390 = 78,000 դրամ, համընկնում է բանկի տողի հետ։
3. Բորսա, Spot. 200 USDT-ով գնվել է BTC՝ 100,000 USDT գնով։ Համախառն քանակը՝ 200 ÷ 100,000 = 0.002 BTC։ Միջնորդավճարը 0.1% է և գանձվել է BTC-ով՝ 0.000002 BTC։ Հաշվին մնացել է 0.001998 BTC։
4. Բլոկչեյն. Ամբողջ քանակը դուրս է բերվել ձեր դրամապանակ։ Ենթադրենք՝ դուրսբերման վճարը 0.000005 BTC է․ բլոկչեյնի փոխանցման մեջ կտեսնեք 0.001993 BTC։

Արդյունքում իրական ծախսը եղել է 78,000 դրամ, իսկ ստացել եք 0.001993 BTC։ Միջին ինքնարժեքը՝ 78,000 ÷ 0.001993 ≈ 39,137,000 դրամ մեկ BTC-ի համար։ Եթե հաշվեիք միայն բորսայի գնով (100,000 × 390 = 39,000,000 դրամ), կստանայիք ավելի ցածր թիվ, քանի որ միջնորդավճարն ու դուրսբերման վճարը դուրս կմնային։ Ինչից է կազմված ընդհանուր արժեքը և որ վճարներն են ամենից հաճախ մոռացվում, բացատրված է միջնորդավճարների և գործարքի իրական արժեքի ուղեցույցում։

Կապը պահպանելու ամենապարզ ձևը մեկ աղյուսակ է, որի յուրաքանչյուր տողում կա․ ամսաթիվ, գործողություն, դրամի գումար, մետաղադրամ և քանակ, վճար, պատվերի համար կամ TxID, և այն ֆայլի անունը, որտեղ պահված է ապացույցը։

Ինչպես պահել, որ ֆայլը օգտակար մնա

• Ներբեռնեք պարբերաբար, ոչ միայն պետք եղած պահին։ Արտահանման սահմանափակումների պատճառով (ամսական 5 ֆայլ, հղումը՝ 7 օր) մի քանի տարվա պատմությունը վերջին պահին հավաքելը կարող է շաբաթներ տևել։ Եռամսյակը կամ տարին մեկ անգամ ներբեռնելը բավական է։
• Մի պահեք միայն բորսայում։ Հաշիվը կարող է սահմանափակվել, իսկ հարթակը՝ փոխել իր կանոնները։ Պահեք ֆայլերը ձեր համակարգչում և առանձին պահուստային կրիչում։
• P2P-ի համար պահեք բանկի անդորրագիրը։ Վեճի դեպքում հենց այն է ցույց տալիս, որ վճարել եք․ թե ինչ ստուգել վճարելուց առաջ, տես P2P-ով գնելու ուղեցույցում։
• Մի խառնեք ապացույցներն ու գաղտնի տվյալները։ Գործարքների ֆայլերի կողքին մի պահեք գաղտնաբառեր, 2FA-ի պահուստային կոդեր կամ մնեմոնիկ բառեր։ Էկրանի նկարներ անելիս ծածկեք էլ. փոստը և այլ անձնական տվյալներ։
• Ֆայլերին տվեք հասկանալի անուններ, օրինակ՝ 2026-binance-spot-trades.csv, 2026-03-14-p2p-bank-receipt.pdf։

Ստուգում․ բավարա՞ր են ձեր գրառումները

Վերցրեք անցյալ տարվա պատահական մեկ գործարք և փորձեք պատասխանել․

• Որ բանկային տողն է համապատասխանում դրա վճարմանը։
• Որքան մետաղադրամ եք ստացել և որքան է կազմել միջնորդավճարը։
• Եթե դուրս եք բերել, որն է TxID-ն և որ հասցեն է եղել ստացողը։

Եթե երեք հարցին էլ կարող եք պատասխանել միայն ձեր պահված ֆայլերով, համակարգը աշխատում է։ Եթե ոչ, պակասող աղբյուրը հենց այն է, որը պետք է սկսել պահել։

Իսկ հարկե՞րը

Այս ուղեցույցը չի որոշում, թե արդյոք և ինչպես են ձեր գործարքները հարկվում Հայաստանում։ Կրիպտոակտիվների իրավական կարգավորումը Հայաստանում վերջին տարիներին փոխվում է, ուստի հարկային հարցերով դիմեք Պետական եկամուտների կոմիտե կամ հարկային խորհրդատուի։ Լավ պահված գրառումները օգտակար են ցանկացած պատասխանի դեպքում․ դրանք ցույց են տալիս գումարի ծագումը, իրական ծախսը և ակտիվի հետագա ճանապարհը։